BEOGRAD -
Sve veći broj naučnih dokaza ukazuje na to da popularni GLP-1 lekovi, koji imaju široku primenu u lečenju dijabetesa i gojaznosti, mogu da pruže zaštitu od različitih vrsta karcinoma.
Više studija predstavljenih tokom na ovogodišnjem kongresu Američkog društva za kliničku onkologiju (ASCO) u Čikagu pokazalo je da su pacijenti koji koriste ove lekove imali manji rizik od razvoja karcinoma i napredovanja bolesti, bolje stope preživljavanja i povoljniji odgovor na pojedine terapije u poređenju sa osobama koje nisu koristile GLP-1 terapiju.
Studije su obuhvatile analize medicinske dokumentacije i baza podataka iz svakodnevne kliničke prakse koje prate pacijente na terapiji semaglutidom, tirzepatidom i starijim GLP-1 lekovima.
Iako istraživanje nisu bila dizajnirana tako da objasne kako GLP-1 terapija utiče na lečenje karcinoma, istraživači smatraju da smanjenje upale, regulacija insulinskih signalnih puteva, kao i moguće direktno delovanje na biologiju tumora, mogu doprineti zaštitnom efektu kod onkoloških pacijenata.
"Hronična upala predstavlja jedan od osnovnih bioloških mehanizama uključenih u nastanak i napredovanje mnogih karcinoma", izjavila je dr Elizabet Suzan Mekdonald sa Univerziteta u Pensilvaniji.
Ona je predstavila rezultate studije koja je obuhvatila 110.000 žena i pokazala da su one koje su koristile GLP-1 lekove imale do 35 odsto manji rizik od razvoja karcinoma dojke u odnosu na žene koje ih nisu koristile. Iako je gojaznost sama po sebi poznat faktor rizika za određene vrste karcinoma, dr Mekdonald smatra da će se antiinflamatorni efekti GLP-1 terapije verovatno pokazati značajnim i u prevenciji malignih bolesti.
Jedan od najubedljivijih nalaza potiče iz studije koja je obuhvatila više od 12.000 pacijenata i koja je pokazala da je upotreba GLP-1 lekova povezana sa značajno manjom verovatnoćom razvoja metastatske bolesti, posebno kod karcinoma pluća, dojke, debelog creva i jetre.
Pacijenti sa ovim vrstama karcinoma koji su koristili GLP-1 terapiju imali su između 38 odsto i 50 odsto manji rizik od širenja bolesti u odnosu na osobe koje su koristile drugu grupu lekova za dijabetes poznatu kao gliptini.
Više studija pokazalo je i da je primena GLP-1 lekova povezana sa manjom učestalošću karcinoma, dužim preživljavanjem i manjim brojem metastaza kod pacijenata sa karcinomom endometrijuma, mokraćne bešike i prostate, kao i kod osoba sa tumorima tankog creva i određenim hematološkim malignitetima.
Posebna analiza pacijenata lečenih u onkološkim centrima širom SAD pokazala je da je upotreba GLP-1 terapije povezana sa značajno boljim ukupnim preživljavanjem kod šest vrsta tumora - karcinoma dojke, prostate, debelog creva, pluća, jetre i bubrega. Rizik od smrtnog ishoda bio je približno za trećinu manji kod korisnika ovih lekova.
Kod osoba sa tipom 2 dijabetesa i trećim stadijumom hronične bolesti bubrega, korisnici GLP-1 terapije imali su značajno nižu stopu smrtnosti, kao i manju učestalost pojedinih maligniteta, naročito karcinoma pluća, debelog creva i hepatocelularnog karcinoma jetre.
Iako GLP-1 lekovi nose upozorenje o mogućoj povezanosti sa određenim tipom karcinoma štitaste žlezde, zasnovano na rezultatima istraživanja na glodarima, naučnici ističu da noviji podaci ukazuju na potencijalni zaštitni efekat ove klase lekova kod različitih vrsta tumora, a ne samo kod manjeg broja malignih oboljenja.
Lekovi koji su prvobitno razvijeni za lečenje dijabetesa, a kasnije pokazali značajne efekte u smanjenju telesne mase, do sada su već povezani i sa značajnim zdravstvenim benefitima za zdravlje srca, smanjenje simptoma opstruktivne apneje u snu, kao i kod poremećaja povezanih sa upotrebom alkohola i drugih supstanci.
"Ovi lekovi nikada nisu bili samo terapija za snižavanje nivoa glukoze u krvi", kaže dr Marčin Hvistek iz "Fox Chase Cancer Center" u Filadelfiji.
Naučnici upozoravaju da gotovo svi predstavljeni podaci potiču iz opservacionih studija, što znači da postoji mogućnost uticaja različitih faktora koji mogu da utiču na rezultate.
Pacijenti kojima se propisuju GLP-1 lekovi mogu se razlikovati od ostalih po opštem zdravstvenom stanju, pristupu zdravstvenoj zaštiti ili drugim terapijama koje primaju, a sve to može uticati na ishode lečenja.
Iako su autori studija pokušali da uzmu u obzir ove razlike, nijedno od dosadašnjih istraživanja ne može sa sigurnošću da potvrdi da GLP-1 lekovi direktno poboljšavaju ishode lečenja karcinoma.
Stručnjaci smatraju da su potrebna nasumična klinička ispitivanja u kojima bi se GLP-1 terapija dodavala standardnom onkološkom lečenju kod jedne grupe pacijenata, dok druga grupa ne bi primala ove lekove. Neka od takvih istraživanja već su u fazi planiranja.
Zanimljivo je da se uočene koristi ne mogu u potpunosti objasniti efektom gubitka telesne mase, što ukazuje da bi i drugi biološki mehanizmi mogli imati važnu ulogu.
Jedna sedmogodišnja studija sa gotovo 120.000 ispitanika pokazala je da je primena GLP-1 terapije povezana sa manjim brojem novih dijagnoza karcinoma prostate kod muškaraca sa povećanim rizikom, u poređenju sa lekovima poput Propecije i Avodarta, koji se koriste za lečenje uvećane prostate.
Dr Kolton Džons sa Univerziteta Teksas, koji je predstavio rezultate na ASCO kongresu, naveo je da su korisnici GLP-1 lekova nakon godinu dana imali tek veoma skroman gubitak telesne mase.
"Pretpostavljamo da su i gubitak telesne mase i direktni antitumorski, odnosno antiinflamatorni efekti doprineli povezanosti koju smo uočili u našoj studiji“, rekao je Džons.
Prema rečima dr Hvisteka, antiinflamatorna i imunomodulatorna svojstva GLP-1 terapije već dugo ukazuju na mogućnost njenog šireg delovanja.
"Ono što je novo jeste doslednost rezultata kod različitih vrsta tumora. Kada imate podatke ovako velikog obima i ovako konzistentne nalaze, oni svakako opravdavaju sprovođenje prospektivnog andomizovanog kliničkog ispitivanja", naveo je dr Hvisteka. (kraj) vbr/bom/mk
 (1).jpg "Nikolić juniorska šampionka")
